Ana içeriğe atla

Midilli Adası’nda Uzo ve Meze Kültürü 1 - Uzo nedir ?

Giriş

Uzo Midilli Adası’nın içkisidir. İlk kez burada üretilmiş, Yunanistan’a ve dünyanın dört bir yanına ihraç edilmiştir. İnsanın Midilli’de yaşayıp, uzodan uzakta durması ise pek mümkün değildir. Bizdeki ‘otur bir çay içelim’in Midilli’deki karşılığı, biraz mübalağayla ‘hadi uzoya’dır. Hele bir de benim gibi, ‘isterim, yan cebime koy’cuysanız, habersiz ve plansız  başlayan, günler süren uzo maratonlarına gıkınız çıkmadan boyun eğer, yeni gelin gibi hem ağlar hem gider, hem de şişeye sarıldınız mı bir daha bırakamazsınız.

Midilli'de bir kafeneio
Yediğim içtiğim benim olsun, ben gördüklerimi size anlatayım. Uzo hakkında bahsedeceğim mevzular, noktası virgülüne uyulması gereken kurallar değil, zaman içinde yer etmiş, çoklarınca kabul edilmiş adetlerdir. Zaten, baştan söylemekte fayda var, rakı raconu kesmeye ne yaşım ne de tipim müsait. Yani bir taraflarım henüz kadayıfa dönmedi, efil efil gömlek ya da pantolon da giyemiyorum. Farklı zaman ve mekanlarda gözlemlediklerimi aktarayım yeter. 
 
Midilli'den Sonra (M.S.) Ben
Midilli Adası’nda uzo ve meze kültürünü anlatacağım bu yazı dizisinde, önce uzo nedir, ne değildirden başlayacağım. Midilli’nin uzo çeşitlerini tanıttıktan sonra, nerelerde uzo içilir, uzo masası nasıl kurulur, adetleri nelerdir ve uzonun yanında hangi mezeler yenirden girip mevsimine göre Midilli’nin balıklarından çıkarak, piyizcilere, cümbüşçülere ve kayıntıcılara ufak bir güzellikte bulunacağım. Haydin uzoya!


Uzo imalatı için kullanılan imbik ve kazanlar


Uzo nedir?

Uzo Yunanlıların bizim rakı niyetine içtikleri anasonlu içkiye verilen isimdir. Ancak Midilli’nin yerlisi hala uzoya ‘rakı’ der. Uzonun alkolü üzümün fermente olmasıyla değil, şeker kamışından elde edilir. Anason, rezene, zencefil, kakule, yıldız anason ve tarçın gibi bitki aromalarıyla tatlandırılır. Rakıya göre alkolü neredeyse aynı olmasına rağmen içiminin yumuşak gelmesinin sebebi de budur.


Uzo yapımında kullanılan bitkiler

Üzümden yapılan ama anasonsuz olan içkilere ise raki denir. Yerine göre çipuro, çikudya ya da suma diye de adlandırılır. Hem üzümden yapılan hem de anasonlu olan içkiye ise çipuro me glikaniso denir. Ancak çok rağbet görmez.


Selanik yapımı 'Babacım' çipuro

Uzo isminin hikayesine gelince...Anlatılanlara göre ilk uzo kargoları Cenova eliyle Marsilya’ya gönderilmiş. Kargoların üzerine de Cenovalı gümrük memuru ‘Uso a Marsilla’, yani ‘Marsilya’da kullanılmak üzere’ damgası basmış. Oradan adı kolay söylenmesinden dolayı uzo kalmış diye rivayet edilir.

Milattan kalma bir Plomari uzosu
Başta da dedik, uzo ilk kez Midilli Adası’nda üretilmiştir. Uzonun kabesi ise adanın güneyindeki Plomari kasabasıdır. İlk uzo fabrikası da 1860 yılında burada ‘Varvayannis’ ismiyle, Odesalı bir göçmen olan Efstatios Varvayannis tarafından açılmıştır.


Uzoya kısa bir giriş yaptıktan sonra bir dahaki yazıda Midilli'nin uzo çeşitlerini teori ve pratiği birleştirerek yapacağım praksis sayesinde sizlere anlatacağım.

Ayrıca, reklam olsun. Midilli'den fotoğrafların bulunduğu Midilli Keyfi isimli instagram hesabına ya da Midilli'de olan bitenle ilgili bilgilerin bulunduğu @uzomeze isimli twitter hesabına göz atabilirsiniz.

Yorumlar

  1. "Uzonun alkolü üzümün fermente olmasıyla değil, şeker kamışından elde edilir" bilgisinin herhangi bir dayanağı yoktur (belki de müze de söylenmiştir). Amerika'ya göç eden Rumlar uzo yapımında şeker kamışı kullanmıştır. Midilli'de etil alkol ithal ederek bu üretimi yapan firmalar da olabilir ancak bütün uzolar için bu söylenemez. Yazarı beğenip, düzenli takip ederim. Kendisine konuyla ilgili mesaj da attım ancak dönüş alamadım. Sizler de bu yazıyı okuyup bütün uzoların şeker kamışından yapıldığını düşünmeyin, olay biraz daha komplike.
    https://www.barbayanni-ouzo.com/process-distillation-procedure-ouzo.html

    YanıtlayınSil

Yorum Gönderme

Bu blogdaki popüler yayınlar

Balıkesir Lezzet Turu 2: Ayvalık

Lezzet turumuzun ikici etabında Ayvalık var. Ayvalık'a varınca sorulacak ilk soru: Ayvalık tostu nerede yenir? Cevap ise basittir. Tansaş'ın yanında dizili olan tostçuların hepsi. Fakat arasında biri var ki ekmeği, malzemesi ve yapılış şekli hepsinden üstün, Mesut Büfe. Bir adet karışık Ayvalık tostu ve Tanık marka ayranıyla lezzet turunuza başlayabilirsiniz.


Eğer perşembe günü Ayvalık'a uğrarsanız pazarına denk gelebilirsiniz. Körfezin en renkli pazarı burada kurulur. Pazar için taa Midilli'den her hafta yüzlerce Yunanistan vatandaşı adaya akar.



Pazarda meşhur pembe domates, arapsaçı, radika gibi ege otları, dolma yapmak için kabak çiçeği ve en doğalından sepet peynirlerini alabilirsiniz. Eğer sabah geldiyseniz kabak çiçeklerini ağzı kapanmadan alıp, Güler Tatlıhanesi'nden lor böreğini yiyerek keyfinize keyif katabilirsiniz.



Benim gibi pazara geç uğrarsanız lorlu börek çoktan bitmiş olur. Sakın üzülmeyin, tatlıhanenin diğer spesiyelleri ise damla sakızı dondurmas…

İstanbul Hamam Rehberi 5: Beyoğlu Hamamları

Hamam turumuza Beyoğlu hamamlarıyla devam ediyoruz. İlk hamamımız Galatasaray Hamamı'nın 100 metre ilerisinde bulunan Çukurcuma semtindeki Ağa Hamamı.  Burası Beyoğlu'nun en çok tutulan hamamlarından. Hamam, sizi giriş kısmında güzel fıskiyeli bir havuzla karşılıyor.



Ama hamamın en büyük özelliği bu değildi. Zamanında burası İstanbul'un 24 saat açık bulunan yegane hamamıydı. Eskiden beri eğlence mekanı olan Beyoğlu'nda gecelemek isteyenler, evine gidemeyenler veya gitmek istemeyen çapkınlar (ünlüler de dahil) ve hatta sarhoşlar bu hamama gelip uyurlarmış. Fakat artık maalesef bu gelenek devam etmiyor. Ayrıca son dönemlerde çok popüler olan "hamamda kına gecesi" eğlencesinin de Galatasaray Hamamı'yla birlikte en çok tercih edilen hamamıdır. 2014 güncel fiyatlar: Giriş 40 tl, Kese ve masaj 5'er tl'dir. Yağ masajı ise 35 tl.


Yıllar sonra gelen edit: Bu hamamın şu sıralar unisex hamam olarak da hizmet veriyor. Ama sadece yabancılara. Yönetici Hüseyin …

İstanbul Hamam Rehberi 3: Unisex Hamamlar

Yeni jenerasyonun hamamdan kopmasının en büyük etkeni de hamamdaki cinsiyet ayrımı (ikincisi ise turistikleşen hamamların fiyatlarının uçuk boyutlara ulaşması olsa gerek). Grup halinde hamama gitseniz bile ikiye bölünmek zorunda kalıyorsunuz. Tabi otellerde gıcır gıcır hamamlarda böyle bir ayrım yok. Fakat buraların hem fiyatları uçuk hem de tarihi dokuyu otelin içinde canlandırma çabaları, hamam severleri pek de tatmin etmiyor. İstanbul'da orijinal olarak inşa edilmiş üç adet unisex hamam var.

Birincisi Süleymaniye Cami'sinin hemen yanında bulunan şatafatlı Mimar Sinan yapısı (1557'de yapılmış) olan "Süleymaniye Hamamı". Ama bu unisex hamamın bir kriteri var. Türkler tek başlarına hamama giremiyor (internet sitesi bile Almanca, İngiliz ve İspanyolca, Türkçe yok). Bu yüzden turist arkadaşlarınızla beraber hamama girebiliyorsunuz. Bu saçmasapan kuralı suistimal edenleri (yabancılara benzeyen sarı saçlı arkadaşınızı alıp hamama girmek) engellemek için yabancılard…